Алайнаг Мария

Алайнаг Мария (гуырдз. მართა, гр. Μαρία η Αλανή) — Багратидты мыггагæй, уыдис Византияйы империйы ус-паддзах куыд фæд-фæдыл дыууæ византиаг паддзахы ус. Мария цардис Константинополы 1071-æм азæй 1081-æм азмæ, æмæ уыдис хъомысджын ус-паддзах.

Алайнаг Мария
Mariam Bagrationi (face).jpg
1071 — 1081
Раздæр чи уыд Евдокия Макремволитисса[d]
Фæстæдæр Ирина Дукиня[d]
Райгуырдис 1050[1]
Амардис не ранее 1103
Мыггаг Багратионтæ[d]
Гуырæн ном гуырдз. მარიამი
Фыд Баграт IV[d][2]
Мад Боренæ
Æмкъай Михаил VII Дука[d] æмæ Никифор III Вотаниат[d]
Сывæллæттæ Константин Дука[d]
ВикиКъæбицы логотип Викикъæбицы медиа

Мария уыдис Гуырдзыстоны паддзах Баграт IV йæ алайнаг ус Боренæйы чызг, аланты паддзах Дургулелы чызджы чызг. Йæ мады хуызæн византиæгтæ йæ хуыдтой Алайнаг (гр. η Αλανή) кæнæ Аланыстоны (гр. της Αλανίας).

Мария æрбацыдис императорты кæртмæ 1056-æм азы, сывæллон ма куы уыдис, уæд. Дæс азы фæстæ Марияйы усæн радтой императоры бындар Михаилæн. Чындз фæсарæнтæй кæй у, уый нымад уыдис хорзыл, уый тыххæй æмæ йын бирæ хъомысджын хæстæджытæ бæстæйы мидæг нæ уыдис[3].

Михаил хицауиуæг кодта 1071–78 азты, цалынмæ йæ раппæрстой тронæй, уæдмæ. Йæ бæсты император чи ссис, уыцы Никифор, цæмæй йæ троны сбадтыл хуыздæр бындур уа, куырдта Марияйы йæхицæн усæн. Уый сразы, æрмæст йæ фыццаг мойы фырт Константин Дука троны бындар куы расидтысты, уæд.

Алайнаг Мария йе ’мдугонты ’хсæн уыдис зындгонд рæсугъд æмæ зондджын сылгоймагæй. Аннæ Комнина уый тыххæй фыста, афтæ хæрзконд æмæ хæдæгъдау, дам, уыд, цыма Уарзондзинад йæхæдæг адæймаджы хуыз райста æмæ ссыдис зæххон дунемæ, зæгъгæ[4]. Баззадысты Марияйы фыстæджытæ зындгонд теолог æмæ философ, Охриды архиепископ Теофилактмæ.

Йæ фæстаг бонтæ æрвыста, Чысыл Азийы цæгат-скæсæны моладзандоны, Гуырдзыстоны арæнтæм хæстæг.

ФиппаинæгтæИвын

  1. Lundy D. R. Maria Bagrationi // The Peerage (англ.)
  2. Lundy D. R. Maria Bagrationi // The Peerage (англ.)
  3. Lynda Garland (2006), Byzantine Women: Varieties of Experience, 800–1200. Ф. 101.
  4. «Алексиадæ»-йæ. // Вера Мутафчиева. Аз, Анна Комнина. Пловдив: Жанет 45, 2008. с. 55 – 56.

ЛитературæИвын