Къутугæнæн: различия между версиями

1 байт убрано ,  05:32, 22 сентябры 2010
Нет описания правки
ч (Къутугӕнæн хаст æрцыд Къутугæнæн, зæгъгæ, ахæм фарсмæ)
Ирон адӕмыадæмы уалдзыгон бӕрӕгбонтӕмбæрæгбонтæм хауы КъутугӕнӕнКъутугæнæн дӕрдæр. Уыцы бон-иу сцӕттӕсцæттæ кодтой хӕрдхæрд-нозт, скодтой-иу ритуалон гуылтӕгуылтæ, сӕсæ формӕформæ [[къуту|къутуйы]] хуызӕнхуызæн.
==Къутутæ-иу куыд скодтой==
КӕрдзыныКæрдзыны къутутӕкъутутæ ([[хордон]]) дӕрдæр уымӕнуымæн кодтой. КъутутӕКъутутæ кодтой [[хъӕбӕрхорхъæбæрхор|хъӕбӕрхорыхъæбæрхоры]] кӕнӕкæнæ мӕнӕуымæнæуы ссадӕйссадæй. Къутуты-иу куы сфыхтой, уӕдуæд-иу сӕсæ хорӕйхорæй (мӕнӕуӕймæнæуæй, хъӕбӕрхорӕйхъæбæрхорæй кӕнӕкæнæ [[сысджы|сысджыйӕсысджыйæ]]) байдзаг кодтой, афтӕафтæ йедзаг, зӕгъгӕзæгъгæ, кӕнӕнткæнæнт ацы аз нӕнæ хордонтӕхордонтæ хорӕйхорæй. КъутутӕКъутутæ-иу цас фылдӕрфылдæр скодтой, уыйас-иу хуыздӕрхуыздæр уыд, уӕдуæд, дам, хъӕздыгхъæздыг тыллӕгтыллæг ӕрзайдзӕнæрзайдзæн.
==Ритуалон хай==
ХӕдзарыХæдзары хистӕрхистæр-иу бацыдис къӕбицмӕкъæбицмæ, ӕмӕæмæ-иу хордоны — къутуйы фарс бакъуырц-къуырц кодта кувгӕкувгæ-кувын ӕмӕæмæ-иу загъта: нӕнæ хордон дзаг уӕдуæд хорӕйхорæй. УыйфӕстӕУыйфæстæ ӕвзонгæвзонг фӕсивӕдфæсивæд ерыс кодтой милмӕмилмæ ӕхсынӕйæхсынæй. Къутуты ӕрӕвӕрдтойæрæвæрдтой бӕрӕгбæрæг ран ӕмӕæмæ сӕсæ ӕхстойæхстой мысанмӕмысанмæ. Къутуйы фыццаг чи фӕцӕффæцæф кодтаид, уый дзы хъуамӕхъуамæ акомдзаг кодтаид йӕйæ фесгуыхты нысанӕннысанæн. КъутутӕйКъутутæй-иу фылдӕрфылдæр чи рамбылдта, уымӕнуымæн, дам, [[Уацилла]] йӕйæ хортӕхортæ хорз ӕрзайынæрзайын кӕндзӕнкæндзæн уыцы аз. АхӕмАхæм хъӕлдзӕгхъæлдзæг хъӕзтытӕхъæзтытæ арӕхдӕрарæхдæр арӕзтойарæзтой, хъӕуӕйхъæуæй уыцы ӕввахсæввахс бонты чындзӕхсӕвчындзæхсæв чи скодта кӕнӕкæнæ-иу лӕппулæппу кӕмӕнкæмæн райгуырд, уыдон хӕдзарыхæдзары.
 
Куыд кӕсӕмкæсæм, афтӕмӕйафтæмæй КъутугӕнӕныКъутугæнæны [[стырбон]] хауы аграрон культы бӕрӕгбонтыбæрæгбонты къордмӕкъордмæ. ЙӕЙæ динон нысан уыдис: хъӕздыгхъæздыг тыллӕгтыллæг ӕрзайынæрзайын кӕнынкæнын, къутутӕкъутутæ-хордонтӕхордонтæ хорӕйхорæй йедзаг кӕнынмӕкæнынмæ тырнындзинад. Ацы хабар афтӕафтæ кӕйкæй уыд, ууыл ма дзуры, Ирыстоны бирӕбирæ рӕттырæтты ацы стырбоны къутутӕйкъутутæй уӕлдайуæлдай хыссӕйӕхыссæйæ [[дзывыр|дзывыры]] хӕйттыхæйтты фигурӕтӕфигурæтæ дӕрдæр кӕйкæй кодтой, уыцы фӕткфæтк. СывӕллӕттӕйСывæллæттæй-иу ацы нывгонд гуылтӕйгуылтæй кӕйкæй фӕцифæци, уый-иу йӕхийæхи нымадта амондджыныл.
 
Куыд кӕсӕм, афтӕмӕй Къутугӕнӕны [[стырбон]] хауы аграрон культы бӕрӕгбонты къордмӕ. Йӕ динон нысан уыдис: хъӕздыг тыллӕг ӕрзайын кӕнын, къутутӕ-хордонтӕ хорӕй йедзаг кӕнынмӕ тырнындзинад. Ацы хабар афтӕ кӕй уыд, ууыл ма дзуры, Ирыстоны бирӕ рӕтты ацы стырбоны къутутӕй уӕлдай хыссӕйӕ [[дзывыр|дзывыры]] хӕйтты фигурӕтӕ дӕр кӕй кодтой, уыцы фӕтк. Сывӕллӕттӕй-иу ацы нывгонд гуылтӕй кӕй фӕци, уый-иу йӕхи нымадта амондджыныл.
==Литературæ==
* [[Цыбырты Людвиг]]. Ирон адæмон бæрæгбонтæ<ref>[http://www.baragbonta.ru/?p=172 Ирон адæмон бæрæгбонтæ]</ref>. Дзæуджыхъæу, «Аланыстон». 1999.
47 707

правки