Брытъиаты Елбыздыхъо: различия между версиями

4 байта убрано ,  23:49, 21 январы 2012
ч
Нет описания правки
ч
ч
 
'''Брытъиаты Цопаны фырт Елбыздыхъо''' (райгуырдис [[1881-æм аз]]ы [[Дæллагхъæу (Алагиры район)|Дæллагхъæуы]], амардис [[1923-æм аз]]ы) уыдис ирон фыссæг æмæ драматург, [[ирон театр]]ы бындурæвæрæг.
 
«Ир сæ историон рæзты [[XIX æнус]]ы кæрон схызтысты бæрзонд къæпхæнмæ, стыхджын сты сæ хъуыды æмæ сæ царды домæнтæ, æмæ сын фæзынд разагъды лæгтæ — [[Хетæгкаты Къоста|Къоста]], [[Гæдиаты Секъа|Секъа]], [[Коцойты Арсен|Арсен]]. Хъуыди сæ театр, æмæ адæмæй рантыст ног курдиат — Брытъиаты Елбыздыхъо» ([[Джыккайты Шамил]]. Фарнхæссаг аивад. // Брытъиаты Елбыздыхъо. Уацмыстæ. Дз.: «Ир», 2002.).
 
Елбыздыхъо [[1906-æм аз]]ы (Къоста куы амардис, уыцы аз) бацыдис [[Уæрæсейы кусджыты социал-демократон парти]]йы рæнхъытæм. Уыцы аз ныффыста йæ тохмæсидæг трагеди [[Хазби (трагеди)|«Хазби»]].
Худинаджы бæсты — мæлæт. Ахæм тæрхон рахастой сæхицæн Хъырым æмæ Ахмæт. Худинагæй стъæлфынц. Хазби æмæ Хансиат та загътаиккой: цагъайраджы царды бæсты — мæлæт. Удварны бæрзонддæр æмвæзадмæ схызтысты драмæ æмæ трагедийы хъайтартæ. Цин цард цъуттавæрдæй? Циу амонд рæхысбастæй? Хазби дæр æмæ Хансиат дæр сæ сæрмæ нæ хæссынц ахæм хъысмæт. Фæлтау — мæлæт. Сæ цæхæркалгæ ныхæсты æмæ монологты ахъардта революцион цауты комулæфт. Кæрæф, мæнгард удхорты æхсæн ферттывтой хуры тынтау, æрфæны фæд ныууагътой се ’мзæххонты æмæ се ’мдугонты зæрдæты сæ цардбæллон удты тæмæнæй.
 
Куыннæ уыд нæ литературæйы уарзæгой, фæразон, æфсармджын хæххон сылгоймæгты сурæттæ! Секъа æмæ Арсены прозæ уымæн æвдисæн. Арæх-иу баззадысты сæ састбазыр сагъæстæ æмæ мидхъынцъым, мидхъуырдухæнты æвджид. Уыцы уавæрыл никуы сразы уыдаиккой Хансиат æмæ йæ хæрзгæнджытæ. Æргомæй сдзырдта йæ бартыл. Цард, амонд, бæллиц — арф хъуыдыты аныгъуылы, æмæ ссары аккаг дзуаппытæ йæ фарстытæн: адæймаг хъуамæ сæрибар уа, фосау æй ма уæй кæной, йæ зæрдæйы фæндиæгтæм ын цыргъ хъама ма дарой тыхгæнджытæ. «Æдзух мæт, сагъæс, фыдæбон... Уæлдай дзырд, уæлдай къахдзæф ма акæн, ма фæхуд. Дæ фæндон баххæст кæнын нæ, фæлæ йæ æрмæст радзурын дæр ма суæнд. Уый цард у? Уымæн равзæрдтæн дунемæ? Уый цард нæу», — ахæм зондыл хæст у Хансиат. Цæрæццаг чызг басыгъди сафинаг æгъдæутты азарæй. Талынг æгъдæутты амæддагæй райгуырд, фæлæ сси тæрхонгæнæг хæрам, тыхми, мæнгарддзинадæн.
 
Тæрхонгæнæг æмæ тохгæнæг — ирон сылгоймаг йæ мæлæты бон царды бæрзæндтæй акаст, федта рухс фидæн, фæстагæттыл бафтыдта йе ’ууæнк, йæ ныфсæй сæ сбазырджын кодта.
 
== Æддаг æрмæг ==
*[http://www.anaharsis.ru/biblio/Vilen/Uarz_400.htm В. Уарзиати. Диалог культур в творчестве Елбасдуко Бритаева] ({{ru)}}
 
== Уацмыстæ ==
65 440

правки