Цхинвал: различия между версиями

215 байта убрано ,  13:47, 11 февралы 2014
Нет описания правки
{{НП
|Статус = Сахар
|Ирон ном = Цхинвал / Чъреба
|Оригиналон ном = Чъреба
|Ныв = Tskhinval.jpg
|Ном = Цхинвал
|Бындурæвæрд =
|Фыццаг кой = 1398
|Раздæры нæмттæ = Кæртсиухуал, Крцхинвали, Цхинуал,Цхинвали, Сталинир
|Фæзуат =
|Бæрзæнды тип =
|Æнгомдзинад =
|Агломераци = 19 200
|Националон сконд = ирæттæир, гуырдзыйæгтæгуырдзы, уырыссæгтæуырыс, сомихæгтæсомих, поляктæ, украинæгтæ.
|Динон сконд = Растуырнæг-чырыстæттæ, æмæ иннæ Чырыстæтæчырыстæтæ.
|Сахатон таг = +3
|DST = ис
Сахар лæууы цæугæдон [[Стыр Леуахи]]йы былыл.
 
== ''Истори'' ==
'''Нырыкон Цхинвалы алфамблайы адæм цард бронзæйы æнусæй рынмæ.
'''Фыццаг хатт картлийаг хъæу Цхинвал æрхъуыдыгонд уыд гуырдзыйаг азфысджытæй 1398 азы, фæлæ фæстæдæр æссардæуыд документтæ, кæцытæ бæлвырд кæнынц, ома ам лæууыд фидар, III æнусы амад Паддзахы фырт Асфæгуырæй, кæцы у Персиаг династи Аршакидæй.'''
 
'''Нырыкон Цхинвалы алфамблайы адæм цард бронзæйы æнусæй рынмæ.
'''XVIII æнусы райдайæны уыд чысыл "паддзахадон сахар" кæцыйы цардысты монастыры æхуырстытæ.
Картли-Къахетты Падзахад куы баиу Уырыссы паддзахадимæ уæдæй фæстæме Цхинвал уыд Гуырдзыйаг губернийы хай.'''
 
'''Фыццаг хатт картлийаг хъæу Цхинвал æрхъуыдыгонд уыд гуырдзыйаг азфысджытæй 1398 азы, фæлæ фæстæдæр æссардæуыд документтæ, кæцытæ бæлвырд кæнынц, ома ам лæууыд фидар, III æнусы амад Паддзахы фырт Асфæгуырæй, кæцы у Персиагперсаг династи Аршакидæй.'''
Сахары бынат ис уæгæнæн фæндагыл, кæцы иукодта Цæгат Кавказ Тифлисимæ æмæ Гуримæ. Æмæдзы цард хæцæ цæрджытæ:
 
Фылдæр дзуттæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзыйæгтæ, ирæттæ, тæтæйрæгтæ, æмæ уырыссæгтæ.'''
'''XVIII æнусы райдайæны уыд чысыл "паддзахадон сахар" кæцыйы цардысты монастыры æхуырстытæ. Картли-Къахетты Падзахад куы баиу Уырысы паддзахадимæ уæдæй фæстæме Цхинвал уыд Гуырдзыйаг губернæйы хай.
 
Сахары бынат ис уæгæнæн фæндагыл, кæцы иукодта Цæгат Кавказ Тифлисимæ æмæ Гуримæ. Æмæдзы цард хæцæ цæрджытæ: фылдæр дзуттæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзыйæгтæ, ирæттæ, тæтæйрæгтæ, æмæ уырыссæгтæ.
'''1918-1920 азты сахары уыдис ирæттæ æмæ гурыдзыйæгтæ æхсæн хæстон æзмæстытæ. [[Советон бардзинад æрфидар Сырх æфсадæй 1921 азы мартъийы мæйы]].
 
Æмæ аз фæстæ 1922-мы Цхинвал официалон хъуыддагмæ гæскæ æси Хуссар Ирон автономон облæсты столицæ Гуырдзыйаг ССР-йы хайы.
Фæстæдæр сахары цæрджыты нымæцы уыдысты фылдæр ирæттæ, Хуыссар Иры хъæутæй рацæугæтæ. 1989 азмæ гæскæ сахары цардис 42 934 адæймаджы.
'''
'''Æнустæм гæскæ Сахар йæ ном, æмæ йæ национ сконд бирæ хат ивта.'''
 
'''Æнустæм гæскæ Сахар йæ ном, æмæ йæ национ сконд бирæ хат ивта.'''
== ''Ахуырад'' ==
 
== ''Ахуырад'' ==
* Сахары ис 15 сывæллæты цæхæрадоны,
* 12 астæуккаг шкъолайы,
* ШкъолаСкъола-интернат,
* 2 Музыкалон щкъолайыскъолайы,
* Сывæллæты æсвæлдыстады агъуызт,
* Аивæдды лицей,
* [[''Растуырнæг гимназ "Рухс"'']],
* Нывгæныны шкъоласкъола,
* Спортивон шкъоласкъола,
* [[''Нывгæныны училишæ Тугъаныфырты номыл'']]
 
* [[''Музыкалон училишæ Æлборты Феликсы номыл'']] (Музыкалон,хореографон, æмæ Театралон хайадтæ)
 
* [[''Нывгæныны училишæ Тугъаныфырты номыл'']]
* [[''Музыкалон училишæ Æлборты Феликсы номыл'']] (Музыкалон,хореографон, æмæ Театралон хайадтæ)
* Медицинон техникум
* Бирæпрофилон колледж,
* Проф.тех.училищæ,
 
 
* Модæйы институт,
* ''[[Хуссар Ирыстоны Падзахадон Университет]]'' - Тыбылыфырты номыл,
* ''[[Хуссар Ирыстоны Наукæйы институт]]'' - Уанеейы фырт номыл.
 
== ''КултурæКультурæ æмæ улæфынад'' ==
* ''[[Централон културæ æмæ улæфыны парк]]'',
* Комсомолон парк,
* сывæллæтты парк,
* Абайты Васойы номыл музей,
* Чочионы музей,
* ''[['''Хуссар Ирыстоны падзахадон драмон театр Хетæгкаты Къостайы номыл''']]''
* ''[['''Хуссар Ирыстоны падзахадон академион Кафты æмæ зарды ансамбль "Симд"''']]''
* Сывæллæты кафты ансамбль "СкъифСкиф",
* Концертон зал "Чермен",
* Сывæллæты фæзтæ.
 
== '''''Дин''''' ==
; '''Грекъаг зæронд стилон Æцæг растуырнæг аргъуан''' '''[["Аллон епархи"]]'''
(Греческая старо стильная истинно православная церковь "Аланская епархия")
 
* [[Мадымайрæмы кафедралон аргъуан]],
* Уац Никъолайы аргъуан,
* Уац Никъолайы саххатæм кувæндон
 
; '''Уырыссаг Растуырнæг аргъуаны æмкæрт''' [["Дзæуджыхъæуы æмæ Аланийы епархи"]]
(Подворье т.е. Русской Православной церкви "Владикавказская и Аланская епархия")
 
* Сыгъдæг Александр Невагы аргъуан,
* Сыгъдæг Димитри Донскойы аргъуан.
 
; ПротестанттæьПротестанттæ(баптисттæ)
 
; Протестанттæь(баптисттæ)
* Кувыны хæдзар
 
 
; Иеговæйы уынджытæ
* Падзахæдты зал.
 
== ''Спорт'' ==
* [[Республикон сæйраг стадион]] - æсцалцæкгонд фæстæмæ 2009 азы 6 мин адæймаджы бынатæн.
* Сывæллæтты æмæ æрыгæтты спортивон шкъола хайад кæны : баскетбол, гимнастикæ, уæззау атлетикæ, æмæ сæрибар хъæбысхæсын.
* футболы шкъола Дзæгъойты Игоры номыл - байгонд 2010 азы,
* Республикон шкъола сæрибар хъæбысхæцынæн Тедеты Дзаиболаты номыл.
 
== ''Транспорт'' ==
Цхинвал [[Транскам]]æй баст у [[Цæгат Ирыстон]]имæ. Æрвылбон [[Дзæуджыхъæу]] æмæ Цхинвалы ’хсæн цæуынц дæс автобусон рейсы<ref>[http://gazeta.osetia.ru/2009/09-10/09-10-23/02-obchestvo.htm Сев. Осетия. 23.10.2009]</ref>.
* Сахары мидæг цæуынц маршутон автобустæ,
47 359

правки