Армави́р у сахар Уæрæсейы Краснодары крайы. Цæрынц дзы 187,8 мин адæймаджы (2010).

Сахар
Армавир
Вокзал в Армавире.jpg
Тырыса Герб
Тырыса
Герб
Паддзахад
Федерацийы субъект
Координатæтæ
Сахар кæдæй
1914 азæй
Фæзуат
280 км²
Центры бæрзæнд
190 м
Цæрджытæ
188 960[1] адæймаджы (2020)
Сахатон таг
Телефонон код
+7 86137
Посты индекстæ
352900
Автомобилон код
23, 93, 193
Сайт
http://www.armawir.ru/ (уырыс.)
Армавир (Уæрæсе)
Red pog.png
Армавир (Краснодары край)
Red pog.png
Commons-logo.svg Викикъæбицы медиа

Æрбынат кодта Краснодары крайы скæсæны, Краснодарæй 202 километры дæрддзæф, Мæскуыйæ та — 1400 км. Æд горæтгæрон хъæууон зылдтæ кæны муниципалон сконд сахар Армавир.

Армавир у Цæгат Кавказы æфсæнвæндагыл ахсджиаг æлхынцъ, кусынц дзы дыууæ станцæйы — Армавир-Ростовский æмæ Армавир-Туапсинский.

ИсториПравить

XVIII æнусы райдиан адыгаг адæмты хсæн фидар кæнын байдыдта пысылмон дин. Уыдоны ’хсæн цы сомих цардысты (афтæ хуынд черкес-гайтæ кæнæ хохы сомих), уыдон сæ фыдæлты дин бахъахъхъæныны охыл сфæнд кодтой цæгатырдæм ралидзын — æмæ уый тыххæй хъаст бахастой Хъобаны хаххы хицау инæлæр-майор Г. Х. фон Зассæн: куырдтой цæмæй сын ратта бар уырысимæ æрцæрын æмæ уæрæсейаг граждандзинад райсын[2].

1839 азы черкессаг сомихæгты цæрæнран фæзындис цæугæдон Урупы бакæлæны цур. Ацы аз нымад у ног сахары гуырæнбоныл. Цæрæнран хъахъхъæдта дзыхъхъ æмæ сыджыт-быру[2]. Райдиæн азты хъæуы цардысты 120 мыггаджы, фæлæ сæ нымæц рæзыдис, ног мыггæгтæ-иу æрлыгъдысты æмæ 1840-æм азмæ 400 мыггаджы уыдысты.

Кæд æмæ уыцы сомихæгты фыдæлтæ Сомихæй XIV æнусы ралыгъдысты, уæддæр хорз хъуыды кодтой чи сты æмæ кæцæй ралыгъдысты. Уый тыххæй сæ ног цæрæнран схуыдтой Армваир — рагон сомихаг сахары кадæн, нæ эрæйы агъоммæ Айрараты паддзахады сæйраг сахар чи уыдис.

1875 азы Армавирмæ бацыдис Владикавказы æфсæнвæндаг. 1908-æм азы аразын байдыдтой Туапсемæ æфсæнвæндаг дæр. 1914 азы Министрты советы уынаффæмæ гæсгæ Армавирæн радтой сахары статус.

Мидхæсты заман сахары власт æртæ хатты фæивта[2]. Бынæттон советон хицæуад уагъта йæхи валютæ — Армавиры сом.

Черкесты ’хсæн Армавир æндæр номæй дæр у зындгонд, Ермэлхьабл зæгъгæ, ома «сомихаг хъæу»[3].

ЦæрджытæПравить

Национал сконд

Æппæтуæрæсейон адæмы сфыстмæ гæсгæ (2010) сахары цæрынц[4]

Адæмыхатт Нымæц,
ад.
Хай, %
уырыс 162 596 86,10 %
сомихæгтæ 15 860 8,40 %
украинæгтæ 2 382 1,26 %
черкесæгтæ 1 058 0,57 %
белорусæгтæ 503 0,27 %
цигайнæгтæ 449 0,24 %
тæтæр 360 0,19 %
гуырдзы 300 0,16 %
немыц 280 0,15 %
æндæртæ 2 633 1,38 %
не схъæр кодтой сæ адæмыхатт 2 411 1,28 %
æдæппæт 188 832 100,0 %

ГеографиПравить

Армавир у Краснодары крайы æппæты скæсæйнаг сахар, лæууы Хъобаны галиу фарсыл, уыцы цæугæдонмæ Уарыпп кæм æфтауы, уыцы ран.

ЭкономикæПравить

Армавиры кусы хъармы электростанцæ. Ис резинæйæ конд дзауматы завод, бирæ рог æмæ хæринаггæнæг индустрийы куыстуæттæ.

Йæхи аэропорт сахары нæй, фæлæ цæрджыты бон у æндæр аэропорттæй атæхын кæмфæндыдæр — Стъараполы аэропорт у 110 км дæрддзæф, Краснодары аэропорт — 200 км.

ФиппаинæгтæПравить

  1. Оценка численность населения на 1 января 2020 года по муниципальным образованиям Краснодарского края Бæрæггонд æрцыд   2020-04-16.
  2. 2,0 2,1 2,2 Сахары думайы сайт
  3. Берсиров Б.М. Русско-адыгейский словарь Министерство образования и науки Республики Адыгея. Бæрæггонд æрцыд   2017-07-05.
  4. Итоги: Краснодарстат Бæрæггонд æрцыд   2013-04-13.



  Краснодары крайы сахартæ  
Сæйраг сахар: Краснодар

Абинск | Анапæ | Апшеронск | Армавир | Белореченск | Геленджик | Горячий Ключ | Гулькевичи | Ейск | Кореновск | Кропоткин | Крымск | Курганинск | Лабинск | Новокубанск | Новороссийск | Приморско-Ахтарск | Славянск-Хъобаныл | Сочи | Темрюк | Тимашёвск | Тихорецк | Туапсе | Усть-Лабинск | Хадыженск

Цæугæдон Хъобаныл цæрæнуæттæ, гуырæнæй донæфтæнмæ

Эльбрусский | Карачаевск | Лабæ | Ногхъæу | Хъуымис | Сары-Тюз | Правокубанский | Красногорская | Усть-Джегута | Черкесск | Псыж | Чапаевское | Адыге-Хабль | Эркен-Шахар | Беломечетская | Эркен-Юрт | Невинномысск | Кочубеевское | Барсуковская | Балахоновское | Николаевская | Успенское | Коноково | Убеженская | Армавир | Прочноокопская | Новокубанск | Григорополисская | Темижбекская | Кавказская | Гирей | Кропоткин | Новоукраинское | Казанская | Тбилисская | Ладожская | Усть-Лабинск | Хатукай | Воронежская | Васюринская | Старокорсунская | Адыгейск | Тлюстенхабль | Пашковский | Краснодар | Яблоновский | Старобжегокай | Афипсип | Елизаветинская | Марьянская | Фёдоровская | Троицкая | Варениковская | Темрюк

Хъобаны дыс Протокæ æмæ дельтæ

Славянск-Хъобаныл | Гривенская | Петровская | Черноерковская