Ткуарчал (абх. Тҟәарчал, гуырдз. ტყვარჩელი, Ткварчели) у сахар Абхазы, Ткуарчалы районы административон центр.

Сахар
Ткуарчал
абх. Тҟәарчал
гуырдз. ტყვარჩელი
Tkvarcheli aerial.jpg
Герб
Герб
Паддзахад
Район
Координатæтæ
Раздæры нæмттæ
Ткварчели
Цæрджытæ
5013 адæймаджы (2011)
Сахатон таг
Ткуарчал (Абхаз)
Red pog.png
Commons-logo.svg Викикъæбицы медиа

Ткуарчал сарæзтæуыд цалдæр цæрæнраны баиу кæнынæй, уыдонæй стырдæр уыд шахтёрты посёлок Акармара. Цæгат Кавказы дурæвзæлы къахыны ахсдижагдæр центр уыдис. Хæсты заман 413-бонон æртыхст мысынæн хæссы хъæбатыр сахары ном Абхазы[1]. 1992-93 азты цы гуырдзиаг-абхазаг хæст цыдис, уый дæргъы тынг фæхæлддзæг æмæ дзæвгæр федзæрæн. Ныртæккæ зындгонд сси куыд горæт-призрак, æмæ уый тыххæй уырдæм цæуын райдыдтой, æдзæрæг рæттæм чи лæбурынц, уыцы туристтæ æмæ «сталкертæ».

Сахары рельеф афтæ у æмæ дзы ис дыууæ иппæрд хайы — уæллаг сых æмæ дæллаг сых. Бæстис сæ канатон фæндаг[2][3] æмæ, 232 къæпхæнæ кæмæ ис, ахæм даргъ асинæй. Ткварчалы алфамбылай ис хæхтæ, уымæй рацæуæн ис æрæмстдæр иу фæндаджы ууылты.

Сахары бæстыхъæд у субтропикон: сæрд у хъарм (июлы рæстæмбис температурæ у +28 °C), зымæг та тызмæг нæу (январы рæстæмбис температурæ +8 °C); уаргæ бирæ кæны, 2000 мм афæдз. Сахар лæууы цæугæдон Аалдзгайы (советон дуджы картæтыл сæ хуыдтой Галидзга), уый кæлы Сау денджызмæ. Сахармæ ’ввахс ис Гупы æхсæрдзæн, бынæттон фенддаг.

1989-æм азы сфыстмæ гæсгæ, сахары цæрджыты нымæц уыдис 21 744 адæймаджы, уыдонæй 9202 абхазаджы (42,3 %), 5321 уырыссаджы (24,5 %), 5086 гуырдзиаджы (23,4 %) æмæ 337 сомихаджы (1,5 %). 2003-æм азмæ цæрджытæй баззадысты æрмæстдæр 4786[4][5]; 2011-æм азы дзы цардысты 5013 адæймаджы, уыдонæй абхаз 66,5 % (3334 ад.), гуырдзы/мегрелæгтæ — 17,4 % (871 ад.), уырыс — 9,7 % (487 ад.), украинæгтæ — 1,3 % (65 ад.), сомихæгтæ — 1,1 % (54 ад.), грекъ — 0,4 % (19 ад.)[6].

ФиппаинæгтæИвын

  1. Абхазия провозгласила независимость победой(недоступная ссылка). Дата обращения: 1 октябры 2008. Архивировано 4 августы 2009 года.
  2. Ткварчели (фуникулёр). Архивировано 4 январы 2013 года.
  3. фото канатной дороги
  4. Этнокавказ Население Абхазии 2003(недоступная ссылка). Дата обращения: 4 октябры 2010. Архивировано 10 февралы 2018 года.
  5. Абхазия — город Ткварчели(недоступная ссылка). Дата обращения: 7 августы 2010. Архивировано 10 августы 2007 года.
  6. Перепись населения Абхазии 2011. Ткуарчалский район.