Сомихаг æвзаг (сом. Հայերեն լեզու) у скæсæйнаг индоевропæйаг æвзæгтæй иу, ис æм иумæйаг миниуджытæ балтаг, славяйнаг æмæ ирайнаг æвзæгтимæ.

Сомихаг æвзаг
Хином Հայերեն լեզու
Бæстæтæ Сомих, Уæлхох Карабах, Уæрæсе, АИШ æмæ дæсгай æндæр бæстæтæ
Официалон статус Сомих, Уæлхох Карабах
Дзурджыты нымæц 8~9 млн.
Классификаци
Категори Евразийы æвзæгтæ

Индоевропæйаг мыггаг

Палеобалкайнаг къабаз
Бердзенаг-фригиаг-сомихаг къорд
Фригиаг-сомихаг дæлкъорд
Фыссынад армянское письмо[d]
Æвзаджы кодтæ
ISO 639-1 hy
ISO 639-2 arm (B); hye (T)
ISO 639-3 hye
ISO 639-5 hyx
ГОСТ 7.75–97 арм 055
WALS arz
Ethnologue hye
Linguasphere 57-AAA-a
ABS ASCL 4901
IETF hy
Glottolog arme1241 æмæ nucl1235
Википеди ацы æвзагыл

Индоевропæйаг æвзæгты ’хсæн у тæккæ рагондæр фысгæ æвзæгтæй иу[1]. Сомихаг алфавит сарæзта Месроп Маштоц 405406 азты. Фыццаг журнал сомихагау — «Аздарар» («Уацхæссæг») — мыхуырæй рацыд Мадрасы (Инди) 1794-æм азы.

Рагон сомихаг тæлмацты фæрцы аирвæзтысты иуæй-иу рагон бердзенаг тексттæ. Сомихаг уацфыстытæ сты Кавказы историйы иртасынæн тынг ахъаззаг.

2005 азы сомихæгтæ сæ фыссынады 1600 азы бæрæгбон кодтой.

Фонологи ивын

Сомихаг æвзаджы фонологийы ис 6 хъæлæсон фонемæйы æмæ 30 æмхъæлæсон фонемæйы.

Диалекттæ ивын

Дыууæ сомихаг диалектон къордæй иу (скæсæйнаг, «ашхарабар») у нырыккон Сомихы паддзахадон æвзаджы бындур. Ныгуылæн диалекттыл дзурынц диаспорæйы сомихæгтæ АИШ æмæ Европæйы.

Абетæ ивын

Дамгъæ Дамгъæйы ном Дзурыны ахаст (ÆФА) Транс-
лите-
раци
Нымæ-
цон
нысани-
уæг
Тра-
диц.
орфо-
гра-
фи
Ре-
форм.
орфо-
гра-
фи
Дзурыны
ахаст
Класси-
кон
сом.
Скæс.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Класси-
кон
ISO 9985
Класси-
кон
сом.
Скæс.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Ա ա այբ [aɪb] [aɪpʰ] [ɑ] a 1
Բբ բեն [bɛn] [pʰɛn] [b] [pʰ] b 2
Գգ գիմ [gim] [kʰim] [g] [kʰ] g 3
Դ դ դա [dɑ] [tʰɑ] [d] [tʰ] d 4
Եե եչ [jɛtʃʰ] [ɛ], дзырды райдайæны - [jɛ]1 e 5
Զ զ զա [zɑ] [z] z 6
Էէ է [ɛː] [ɛ] [ɛː] [ɛ] ē ê 7
Ըը ըթ [ətʰ] [ə] ə ë 8
Թթ թօ թո [tʰo] [tʰ] t‘ 9
Ժ ժ ժէ ժե [ʒɛː] [ʒɛ] [ʒ] ž 10
Իի ինի [ini] [i] i 20
Լլ լիւն լյուն [lʏn]² [l] l 30
Խ խ խէ խե [χɛː] [χɛ] [χ] x 40
Ծծ ծա [tsɑ] [tsʼɑ] [dzɑ] [ts] [tsʼ] [dz] c ç 50
Կկ կեն [kɛn] [kʼɛn] [gɛn] [k] [kʼ] [g] k 60
Հհ հօ հո [ho] [h] h 70
Ձձ ձա [dzɑ] [tsʰɑ] [dz] [tsʰ] j 80
Ղ ղ ղատ [ɮɑt] [ʁɑtʼ] [ʁɑd] [l], or [ɮ] [ʁ] ł ġ 90
Ճ ճ ճէ ճե [tʃɛː] [tʃʼɛ] [ʤɛ] [tʃ] [tʃʼ] [ʤ] č č̣ 100
Մմ մեն [mɛn] [m] m 200
Յյ յի հի [ji] [hi] [j] [h]³, [j] y 300
Նն նու [nu] [n] n 400
Շշ շա [ʃɑ] [ʃ] š 500
Ոո ո [o] [vo] [o], дзырды райдайæны - [vo]4 o 600
Չչ չա [tʃʰɑ] [tʃʰ] č‘ č 700
Պպ պէ պե [pɛː] [pʼɛ] [bɛ] [p] [pʼ] [b] p 800
Ջջ ջէ ջե [ʤɛː] [ʤɛ] [tʃʰɛ] [ʤ] [tʃʰ] ǰ 900
Ռռ ռա [rɑ] [ɾɑ] [r] [ɾ] 1000
Սս սէ սե [sɛː] [sɛ] [s] s 2000
Վվ վեւ վեվ [vɛv] [v] v 3000
Տտ տիւն տյուն [tʏn] [tʼʏn]5 [dʏn] [t] [tʼ] [d] t 4000
Րր րէ րե [ɹɛː] [ɹɛ]6 [ɾɛ] [ɹ]6 [ɾ] r 5000
Ցց ցօ ցո [tsʰo] [tsʰ] c‘ 6000
Ււ հիւն 7 [hʏn] [w] [v]8 w 7000
Փփ փիւր փյուր [pʰʏɹ]9 [pʰʏɾ] [pʰ] p‘ 8000
Քք քէ քե [kʰɛː] [kʰɛ] [kʰ] k‘ 9000
Օօ օ [o] [o] ô ò
Ֆֆ ֆէ ֆե [fɛː] [fɛ] [f] f
Дамгъæ Тра-
диц.
орфо-
гра-
фи
Ре-
форм.
орфо-
гра-
фи
Класси-
кон
сом.
Скæн.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Класси-
ческое
арм.
Вост.-
арм.
Зап.-
арм.
Класси-
кон
ISO 9985 Нымæ-
цон
нымани-
уæг
Дзурыны ахаст
Дамгъæйы ном Дзурыны ахаст (ÆФА) Транс-
лите-
раци

Литературæ ивын

Нырыккон литературон сомихаг æвзаджы бындурæвæрæг уыд Абовян Хачатур, фыссæг æмæ этнограф.

Фиппаинæгтæ ивын