Къаспы денджыз

Къаспы денджыз[1] кæнæ Хъаспы денджыз[2] (хъазах. Каспий теңізі, уырыс. Каспийское море, туркм. Hazar deňzi, перс. دریای خزر, азерб. Xəzər dənizi) у, цæхджын дон кæмæн ис, ахæм егъау цад Кавказæй скæсæнырдæм. Цады былтæ хауынц фондз паддзахадмæ (Азербайджан, Иран, Туркменистан, Уæрæсе æмæ Хъазахстан). Дунейы стырдæр цад у, æмæ, йæ асы фæрцы, хонынц æй «денджыз».

Цад
Къаспы денджыз
азерб. Xəzər dənizi, перс. دریای خزر, туркм. Hazar deňzi, уырыс. Каспийское море, хъаз. Каспий теңізі
Къаспы денджыз æмæ Кавказы къам космосæй
Къаспы денджыз æмæ Кавказы къам космосæй
Морфометри
Абсолютон бæрзæнд−27 м
Ас≈ 1200 × 310 км
Фæзуатоколо 390 000 км²
Бæрцуатоколо 78 000 км³
Стырдæр арф1025 м
Гидрологи
Цæхджынад12,8—12,9 ‰ 
Бассейн
Бассейноколо 3 100 000 км²
Впадающие рекиВолгæ, Урал, Терк, Къуар, Сулак, Самур
Ран
42° ц. у. 51° с. д.HGЯO
Бæстæтæ
Уæрæсе
Blue 0080ff pog.svg
Къаспы денджыз
Commons-logo.svg Викикъæбицы медиа

Къаспы денджызы ныртæккæйы фæзуат у 371 000 км², стырдæр арф — 1025 м, былты дæргъ — 6500—6700 км.

Егъау цадмæ æфтынц 130 цæугæдоны. Уыдонæй стырдæртæ сты Волгæ, Терк (Уæрæсе), Урал, Эмбæ (Хъазахстан), Къуар (Азербайджан), Самур (Уæрæсе æмæ Азербайджаны арæн), Атрек (Туркменистан) æмæ æндæртæ. Волгæ, Урал, Терк æмæ Эмбæ дæттынц, Къаспы денджызмæ афæдзы дæргъы цы дон æфты, уымæй 88—90 %.

Къаспы денджызы былтыл цы сахартæ и, уыдонæй стырдæр у Азербайджаны сæйраг сахар Баку.

Василий Суриковы ныв «Стенькæ Разин»

ФиппаинæгтæИвын

  1. Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970
  2. Гуыриаты Т. А. Цыбыр ирон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Ирыстон, 2003 — 260 ф.